Historia reaktywacji Okręgu Leszczyńskiego, opisana przez Zdzisława Zieglera sekretarza Okręgu Leszczyńskiej w 1995 r.

ZJEDNOCZENIE KURKOWYCH BRACTW STRZELECKICH
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

HISTORIA RESTYTUCJI OKRĘGU LESZCZYŃSKIEGO

Po odzyskaniu 11 listopada 1918 r. niepodległości przez nasz kraj przyszła fala entuzjazmu. Ruch strzelecki otwarł nowy rozdział. Ten doniosły fakt dawał możliwość wzbogacenia idei strzeleckich o treści narodowe i patriotyczne, pozwalał na odwoływanie się do dawnych a konsekwentnie tępionych w latach zaborów polskich tradycji Bractw Kurkowych. Poszczególne Bractwa w Wielkopolsce nieprędko jednak wyzbyły się niemieckiej dominacji. Zniszczeniu uległy strzelnice, mundury, broń, budynki, parki i place zabaw. Ale wysiłkiem wielu Braci odbudowano majątek Bractw. W końcu 1925 r. na terenach tzw. Ziem Zachodnich działało 137 Bractw, z czego do Zjednoczenia należały 73. Były to Bractwa wielkopolskie z: Bojanowa, Borku, Czarnkowa, Czempinia, Chodzieży, Dolska, Gniezna, Jarocina, Jutrosina, Kcyni, Kopanicy, Kórnika, Kępna, Kościana, Koźmina, Leszna, Lwówka, Łobżenicy, Międzychodu, Obrzycka, Obornik, Ostrowa, Ostrzeszowa, Otorowa, Pniew, Poznania, Pleszewa, Rakoniewic, Rawicza, Ryczywołu, Szamotuł, Śmigla, Śremu, Środy, Swarzędza, Stęszewa, Skoków, Ujścia, Wielenia, Wronek, Wągrowca, Wrześni i Zbąszynia.

Organizację Piątego Zjazdu Delegatów oraz II Kongresu postanowiono powierzyć Bractwu Strzeleckiemu w Grudziądzu. Kongres rozpoczął się dnia 13 sierpnia 1927 r. Przy znacznej frekwencji delegatów dokonano statutowych zmian.

W tym czasie do Zjednoczenia przystąpiła kolejna grupa Bractw wielkopolskich, a mianowicie: z Budzynia, Kalisza, Krotoszyna, Kłecka, Margonina, Odolanowa, Obra, Rogoźna, Sierakowa, Szamocina, Witkowa i Zdun.

Już 25 marca 1928 r. otwarto w Poznaniu kolejny, VI Zjazd Delegatów.
Dla usprawnienia działalności organizacyjnej postanowiono wyodrębnić ze struktury Okręgu Poznańskiego podokręgi: Leszczyński, Ostrowski i Szamotulski.

VIII Zjazd Delegatów zebrał się w dniu 23 marca 1930 r. w Inowrocławiu.

Jego najważniejszymi postanowieniami były: ostateczna reorganizacji Okręgu Poznańskiego. Utworzono samodzielne Okręgi: Poznański, Leszczyński, Ostrowski i Szamotulski.

W 1931 r. miejscem dorocznego Zjazdu Delegatów, który rozpoczął się w dniu 22 marca, był Ostrów Wlkp. W dniu tym Zjednoczenie składało się z 9 okręgów, jednoczących 129 Bractw z ogólną liczbą 7191 członków.

W sierpniu 1931 r. z Okręgu Pomorskiego wydzielono rejon nadmorski, tworząc Okręg Bałtycki, w skład którego weszło 13 Bractw.

Dziesiąty Zjazd Delegatów rozpoczął obrady 13 marca 1932 r. w Poznaniu. Na tym Zjeździe w skład Zjednoczenia przyjęto Bractwo Strzeleckie z Warszawy, tworząc jednocześnie nowy Okręg Warszawski. Tym samym liczba okręgów wzrosła do 11, liczba członków do ponad 8000 a bractw do 132.

Tak więc wysiłki działaczy poznańskich i wielkopolskich nad pełnym zjednoczeniem polskich bractw kurkowych zostały w wyjątkowo krótkim czasie uwieńczone powodzeniem. W ciągu 10 lat zdołano przełamać opory i nieukrywane pretensje do liderowania w ruchu strzeleckim. Prężność i zaangażowanie wielkopolskich strzelców kurkowych w popularyzacji idei strzeleckiej i dawnych tradycji przyniosły oczekiwane rezultaty. Wpłynął na to niewątpliwie fakt, że połowa polskich bractw kurkowych skupiała się w czterech wielkopolskich okręgach. Poznań był zaś autentycznym ośrodkiem ruchu strzeleckiego.

Członkowie wielkopolskich bractw nieprzerwanie piastowali najważniejsze w nim funkcje, ciesząc się niekwestionowanym autorytetem wśród współbraci.

V Kongres Zjednoczenia odbył się w dniach 15 do 20 sierpnia 1936 r. w Gdyni i miał zbliżyć mieszkańców innych regionów kraju do Bałtyku i eksponować jego znaczenie dla Polski. Przed gmachem Komisariatu Rządu stanęło 856 strzelców reprezentujących 89 bractw. Nad ich głowami łopotały 63 sztandary. Udział poszczególnych okręgów przedstawiał się następująco:

Okręg Leszczyński był reprezentowany przez 114 braci i 11 sztandarów:

Swoich przedstawicieli nie przysłały Bractwa z: Czempinia, Jaraczewa, Miejskiej Górki, Osieczniej i Ponieca.

W towarzyszących Kongresowi  uroczystościach uczestniczyło 17 tysięcy osób.

Nieprzypadkowo podkreślono więc rzucający się w oczy udział przedstawicieli bractw wielkopolskich w ostatniej na tak wielką skalę imprezie strzeleckiej przed II wojną światową. W strzelaniu do dwóch tarcz płytkowych pierwsze miejsce zdobył brat Czesław Abt ze Śmigla - ówczesny prezes Bractwa Śmigielskiego.

Lata międzywojenne zaowocowały utworzeniem 20 nowych bractw w Wielkopolsce. Podobnie jak w poprzednich okresach, również w latach międzywojennych bractwa strzeleckie spełniały istotne funkcje społeczne, odgrywając bardzo istotną rolę w życiu miast. Cieszyły się one, zresztą zawsze, niezależnie od okresu historycznego, opieką władz państwowych. Przypomnijmy, że królowie polscy podpisywali statuty, fundowali klejnoty, zapewniali bractwom uprzywilejowaną pozycję wśród miejskich korporacji. W dwudziestoleciu międzywojennym do dawnych tradycji nawiązywali prezydenci Rzeczypospolitej. Patronowali oni imprezom strzeleckim, a w wygłaszanych osobiście lub przesyłanych pozdrowieniach akcentowali szczególne znaczenie bractw w życiu społecznym środowisk w których działają oraz dla narodu. Podnosiło to rangę i prestiż społeczny organizacji strzeleckich i ich zadań. Przed wybuchem II wojny światowej Okręg Leszczyński organizował strzelania, z których dochód przeznaczony był na Fundusz Obrony Narodowej.

Wybuch II wojny światowej położył kres działalności, tak wspaniale odrodzonych bractw strzeleckich. Władze okupacyjne skonfiskowały broń, zajęły strzelnice i inne obiekty. Wielu członków organizacji straciło życie. Część mienia bractw została zniszczona, część uległa rozproszeniu i spaleniu.

Po zakończeniu II wojny światowej euforia wolności i zwycięstwa zapanowała również wśród członków przedwojennych Bractw Kurkowych. Mozolna praca w odbudowie zniszczeń po wojnie poszła jednak na marne. W 1948 r. działalność strzeleckich Bractw Kurkowych, w tym i Okręgu Leszczyńskiego, wbrew nadziejom i oczekiwaniom całego społeczeństwa polskiego, została zabroniona przez agencje rządowe PRL-u.

Powiew nowej wolności i demokracji, który przeszedł przez nasz kraj w 1989 r. zapoczątkował reaktywowanie po 40 latach Kurkowych Bractw Strzeleckich w III Rzeczypospolitej. Odrodziły się ponownie Bractwa w Kórniku-Bninie, Poznaniu, Rawiczu, Pogorzeli, Śremie, Śmiglu, Borku Wlkp. i innych miastach całej Polski.

Na VI Kongresie Zjednoczeniowym, który odbył się w Poznaniu w dniach 8 i 9 listopada 1991 r., zostało reaktywowane Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 8 listopada 1991 r. w poznańskim Ratuszu delegaci Zjednoczonych Bractw, na mocy ustawy Prawo o Stowarzyszeniach z dnia 7 kwietnia 1989 r., uchwaliło Statut Zjednoczenia KBS RP. Wybrano władze Zjednoczenia. W Kongresie udział brało 7 Bractw. Pierwszym Królem Zjednoczenia został Brat Roman Rybacki z Rawicza.

Na I Zjeździe Delegatów Bractw, który odbył się w dniu 7 sierpnia 1992 r. w Poznaniu, był to Zjazd Konstytucyjny, powołano do życia Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej. W Zjeździe tym brało udział 12 Bractw z całej Polski.

14 i 15 maja 1993 r. odbył się w Śmiglu Krajowy Zjazd Delegatów KBS RP.

Konferencja zgromadziła cały 11 osobowy Zarząd Zjednoczenia i 57 Braci delegatów z 20 Bractw: Borku Wlkp., Dolska, Ostrowa Wlkp., Rawicza, Kościana, Pogorzeli, Grodziska Wlkp., Krakowa, Bytomia, Kórnika-Bnina, Śremu, Kalisza, Grzebieniska, Opalenicy, Poznania 1253 r., Poznania 1920 r., Rudy Śląskiej, Inowrocławia, Raszkowa i Śmigla. Omówiono sprawy reorganizacji Zjednoczenia w tym sprawę reaktywowania dawnych historycznych Okręgów. Podczas Zjazdu Bracia Delegaci wybrali nowego Skarbnika Zjednoczenia KBS RP, którym został Brat Jan Chomski ze Śmigla.

Przez następne dwa lata praca Zarządu Zjednoczenia w dużej mierze poświęcona była reaktywowaniu Okręgów. Przygotowano odpowiednie dokumenty do powołania historycznych Okręgów. W siedzibie Zarządu Zjednoczenia w Poznaniu przy ul. Głogowskiej 79, w dniu 25 marca 1995 r. odbyło się zebranie Zarządu Zjednoczenia, w którym uczestniczyli wszyscy Prezesi Bractw z całej Polski. Zatwierdzono siedziby Okręgów. Wcześniej Bractwo Śmigielskie zgłosiło chęć zorganizowania siedziby Okręgu Leszczyńskiego w Śmiglu. Brak Bractwa w Lesznie, wzorowa organizacja, prężność i operatywność Braci Śmigielskich,
najlepsze dwie strzelnice, zagospodarowanie terenów wokół strzelnic i inne cechy przesądziły o przyznaniu siedziby Okręgu Leszczyńskiego w Śmiglu.

Na ogólną liczbę ponad 1000 braci w całym Zjednoczeniu, Okręg Leszczyński jest jednym z najliczniejszych pod względem liczby członków. Siedziba Okręgu i biuro mieści się w budynku dawnej brackiej Strzelnicy w Śmiglu, a obecnie w budynku Centrum Kultury przy ul. Kościuszki nr 20.

I tak oto po 47 latach przerwy został reaktywowany Okręg Leszczyński z siedzibą w Śmiglu. Na chwilę reaktywowania Okręg Leszczyński liczył 215 Braci zrzeszonych w 7 Bractwach i 5 sztandarów:

W dniu 7 kwietnia 1995 r. w salach KBS w Śmiglu odbyło się zebranie wyborcze Okręgu Leszczyńskiego. Na zebranie przybyło 21 Braci, prezesi i członkowie Zarządów, po trzech Braci reprezentujących siedem Bractw. Delegaci wybrali Zarząd Okręgu, Komisję Rewizyjną i Sąd Honorowy.

Władze Okręgu Leszczyńskiego wybrane na zebraniu 7.04.1995 r.

1. Zarząd Okręgu Leszczyńskiego:

2. Komisja Rewizyjna:

3. Sąd Honorowy:

Na VII Kongresie KBS RP, który obradował w dniach 29-30 kwietnia 1995 r. w Starogardzie Gdańskim, podjęto uchwałę o zatwierdzeniu Okręgów: Poznańskiego, Leszczyńskiego, Ostrowskiego, Centralnego, Pomorskiego, Krakowskiego i Śląskiego. Poszczególne Bractwa leżące terytorialnie w historycznym zasięgu danego okręgu zgłosiły przynależność do dawnego okręgu. Do Okręgu Leszczyńskiego przynależność zgłosiły Bractwa: Borek Wlkp., Rawicz, Pogorzela, Śmigiel, Kościan, Włoszakowice, Wojciechowo. Na wniosek sekretarza Okręgu Leszczyńskiego Delegaci zatwierdzili Jana Chomskiego na funkcji Prezesa Okręgu Leszczyńskiego.

"ĆWICZ OKO I DŁONIE W OJCZYZNY OBRONIE”

„W JEDNOŚCI SIŁA”

Śmigiel, 1995 r.

Sekretarz Okręgu Leszczyńskiej
Zdzisław Ziegler