Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Jarocinie

Rys historyczny Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Jarocinie

Wszystkie współczesne opracowania wymieniają jako datę powstania Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Jarocinie rok 1860. Jednak po dogłębniejszym przeanalizowaniu historycznych zapisów, opierając się na pracy St. Karwowskiego o dziejach Jarocina z 1902 roku w części „Rzemiosła i cechy”, można wywnioskować, że takie Bractwo istniało już wcześniej w Jarocinie.

Wynika to z zapisów przysięgi Jakuba Kobylińskiego złożonej w 1748 roku przed burmistrzem Łukaszem Jankiewiczem i wójtem Walentym Stępowskim „Dnia 24 stycznia 1748 roku po północy o pierwszej zgorzał dom jego i dwa sąsiednie wraz z 400zł w złocie czopowego i przywilejem króla Augusta II, danym bractwu strzeleckiemu”.

Stąd też Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Jarocinie na podstawie w/w zapisu przyjęło rok powstania 1748.

Pod koniec XVIII wieku po utracie niepodległości i zajęciu Jarocina przez wojska pruskie w 1773 roku, nastąpił zanik działalności jarocińskiego bractwa. Dopiero przed powstaniem styczniowym w 1860 roku zostało zorganizowane nowe bractwo strzeleckie w Jarocinie, ale władze pruskie nie zatwierdziły jego statutu. Wtedy Edmund Taczanowski z Woli Książęcej zaproponował nazwę Bractwo Jedności co zostało przyjęte przez ówczesne władze. Jednak po klęsce powstania styczniowego 1864 roku i nadejściu fali germanizacji, bractwo przestało działać, a władze zaborcze powołały w Jarocinie niemiecką organizację Schützengilden.

Organizacja ta, mając szerokie poparcie pruskich władz jarocińskich, pobudowała strzelnicę wraz z zapleczem. W wyniku zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego w latach 1918/19  po odzyskaniu niepodległości i po szerokiej aktywności wielu jarocińskich patriotów, Bractwo Strzeleckie w Jarocinie przyjęło charakter polski.

W 1920 roku dzięki staraniom pierwszego komendanta Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Jarocinie, który to był skarbnikiem miejskim w Jarocinie, została utworzona „Giełda Strzelecka”, która po kilku latach przejęła majątek niemieckiej organizacji.

W sierpniu 1923 roku Jarocińskie Bractwo ufundowało sztandar bracki, który do poświęcenia trzymał poczet sztandarowy w składzie: Żychlińska z Twardowa, Ziemniewiczowa z Jarocina i Zbigniew Ostroróg Gorzeński z Tarzec.

W 1925 nastąpiła rozbudowa strzelnicy według projektu budowniczego Monarszyńskiego, w tym samym roku nadano tytuł Honorowego Członka Bractwa Kurkowego zasłużonemu działaczowi Zbigniewowi Ostroróg – Gorzeńskiemu.

Na strzelnicy Brackiej w Jarocinie w dniach 3 – 6 lipca 1926 roku odbyły się strzelania Okręgu Poznańskiego Zjednoczenia, a pół roku później Zjazd Delegatów Okręgu, zachowała się gazeta oryginalna i zdjęcie z parady Bractw Kurkowych na rynku w Jarocinie.

Z zapisów kronik wynika że w roku 1928 w Kurkowym Bractwie Strzeleckim w Jarocinie było 74 członków, a w późniejszych latach ta liczba urosła do77, są zachowane zapiski dokładnych danych zawierających imię i nazwisko, zawód, stan majątkowy, działalność itp.

Do 1939 roku Jarocińskie Bractwo kurkowe posiadało znaczny majątek w postaci gruntów, na których mieściły się między innymi: strzelnica kryta (budynek stoi do dnia dzisiejszego, lecz zdewastowany), strzelnica otwarta z osiami 100 na metrów, restauracja, a przy niej sala bilardowa i kręgielnia, korty tenisowe, boisko sportowe, mały hotel i muszla koncertowa wraz z kręgiem do tańca, ogród, dość duży park. To wszystko sprawiało że życie towarzyskie odbywało się głównie na terenach brackich.

W okresie okupacji obiekty brackie zostały przebudowane na fabrykę produkcji odzieży dla wojska. W okresie okupacji wielu braci kurkowych uczestniczyło w walkach na różnych frontach, kilku z nich zostało wywiezionych do Generalnej Guberni i obozów koncentracyjnych.

W okresie okupacji działała w Jarocinie niemiecka organizacja strzelecka. Po wojnie powstał w tym miejscu zakład odzieżowy JARKON.

Po drugiej wojnie światowej ówczesne władze komunistyczne odpowiednią decyzją zdelegalizowały Bractwa Kurkowe. Po II wojnie obiekt strzelnicy użytkował LOK aż do lat osiemdziesiątych. Obiekt ten w kolejnych latach został całkowicie zdewastowany.

W 1998 i 1999 roku ówczesny powstały zarząd KBS podjął starania na różnych szczeblach władz państwowych w celu odzyskania majątku Bractwa do 1939 roku. Jednakże starania te okazały się bezskuteczne.

Pierwsze działania w celu reaktywacji KBS w Jarocinie zostały podjęte w 1997 roku, uchwalono Statut Bractwa i 3 listopada 1997 roku Sąd Wojewódzki w Kaliszu wydał postanowienie o rejestracji stowarzyszenia, natomiast Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Jarocinie reaktywowało swą działalność 21 kwietnia 1998 roku.

Pierwsze strzelanie o godność Króla Kurkowego w jarocińskim bractwie po jego reaktywacji, odbyło się 3 października 1998 roku na strzelnicy wojskowej w Witaszyczkach. 24 października 1998 roku Bractwo jarocińskie zostało przyjęte do Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej.

2 czerwca 1998 roku podpisana została umowa z władzami Jarocina na użyczenie strzelnicy na czas nieokreślony, od tego czasu rozpoczęła się odbudowa strzelnicy.

W dniu 26 maja 2001 roku nastąpiło uroczyste otwarcie i poświęcenie strzelnicy przez kapelana Zjednoczenia KBS RP. W kolejnych latach powstał Dom Bracki i inne obiekty służące do dzisiaj. Na dzień dzisiejszy strzelnica i obiekty są użytkowane nie tylko przez KBS, ale również przez szkoły, organizacje inne instytucje i stowarzyszenia.